احرار: آيتالله شهيد سيدمحمدعلي آلهاشم، امام جمعه محبوب تبريز و سومين شهيد محراب اين شهر، نمونهاي کمتکرار از روحانيتي بود که پيش از تريبون، به متن جامعه رفت و با کنش ميداني، صداقت رفتاري و حضور بيواسطه در کنار مردم، سرمايه اجتماعي نهاد امامت جمعه را بازتعريف کرد؛ الگويي که امروز بيش از هر زمان ديگري، محل تأمل و بازخواني است.
اعظم نعيمي: چهارمين همايش تجليل از زندهنامان تبريز، فرصتي است براي بازخواني الگوهايي که «بودنشان» از «گفتنشان» پررنگتر بود؛ و در ميان اين نامها، آيتالله شهيد سيدمحمدعلي آلهاشم جايگاهي ممتاز دارد؛ روحانياي که تعريف تازهاي از امام جمعه در تراز انقلاب اسلامي ارائه کرد.
شهيد آلهاشم، صرفاً يک امام جمعه نبود؛ او يک پديده اجتماعي–فرهنگي در تبريز بود. در روزگاري که يکي از مهمترين چالشهاي نهادهاي رسمي، فاصله با بدنه جامعه است، او با کنش ميداني، ارتباط بيواسطه و زيست مردمي، اين فاصله را به حداقل رساند. حضورش در ميان مردم، نه نمايشي بود و نه مقطعي؛ بخشي از هويت او بود.
تحليل رفتار اجتماعي شهيد آلهاشم نشان ميدهد که محبوبيت او نه محصول تبليغات، بلکه نتيجه يک سرمايه اجتماعي واقعي بود؛ سرمايهاي که از صداقت، تواضع، و شنيدنِ صداي مردم شکل گرفت. او از آن دسته روحانيوني بود که «اقتدار» را با «دسترسپذيري» جمع کرد و «جايگاه» را مانع گفتوگو ندانست.
در خطبهها، شهيد محراب تبريز همزمان دو کارکرد را ايفا ميکرد؛ از يکسو، تبيين گفتمان انقلاب و مطالبات کلان نظام و از سوي ديگر، بازتاب دغدغههاي عيني مردم، بدون لکنت و ملاحظهکاري.
همين توازن، او را به مرجع اعتماد بخشهاي مختلف جامعه تبديل کرده بود؛ از جوانان و ورزشکاران تا بازاريان و نخبگان.
شهادت آيتالله آلهاشم، اين واقعيت را دوباره يادآور شد که محراب در تاريخ تبريز، همواره با هزينه همراه بوده است. او سومين شهيد محراب اين شهر شد؛ شهري که از دل آن، همواره روحانيت پيشرو، انقلابي و مردمي برخاسته است.
شهادت او نه يک حادثه، بلکه امتداد منطقي مسيري بود که آگاهانه برگزيده بود؛ مسير حضور در خط مقدم خدمت.
از منظر رسانهاي، شهيد آلهاشم الگويي است براي بازتعريف نسبت نهاد دين با افکار عمومي. الگويي که نشان ميدهد اعتماد اجتماعي، نه با فاصلهگذاري، بلکه با همنفسي با مردم شکل ميگيرد. شايد به همين دليل است که پس از شهادتش، واکنشهاي مردمي، فراتر از چارچوبهاي رسمي و آييني بود؛ واکنشي صادقانه به فقدان يک «خوديِ قابل اعتماد».
چهارمين همايش تجليل از زندهنامان تبريز، با ياد او، در واقع از يک الگوي حکمراني نرم و مردمي تجليل ميکند؛ الگويي که امروز بيش از هر زمان ديگري، جامعه به آن نياز دارد.
آيتالله شهيد سيدمحمدعلي آلهاشم، زندهنام است؛ نه فقط به خاطر شهادتش، بلکه به دليل شيوه زيست، نوع کنش اجتماعي و صداقتي که هنوز در حافظه جمعي تبريز زنده است.
گفتني است؛ آيتالله سيد محمدعلي آلهاشم (1341 –1403) از روحانيون برجسته و فعال در عرصههاي ديني، نظامي و اجتماعي ايران بود که در 30 ارديبهشت 1403 در سانحه سقوط بالگرد در منطقه ورزقان به شهادت رسيد.